Naar de inhoud
TimeQeeper

NEN 3140-keuring: wat het is, hoe vaak en wie mag keuren

Veiligheid10 min leestijdBijgewerkt 15 november 2026Door TimeQeeper

Een NEN 3140-keuring is de periodieke inspectie van een elektrische installatie of van elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140, de Nederlandse norm voor het veilig beheren en gebruiken van laagspanningsinstallaties. De keurder inspecteert visueel en hij meet en beproeft: schakelt de aardlekschakelaar in onderverdeler OV-02 af bij de test, en is de randaarde van de kabelhaspel uit de werkplaats goed doorverbonden? Wat hij vindt, komt in een rapport, en gebreken moeten zo snel mogelijk worden hersteld. Hoe vaak dat gebeurt, bepaalt de installatieverantwoordelijke op basis van de risico's; een vaste termijn staat niet in de wet.

Wat is NEN 3140?

NEN 3140 heet voluit Bedrijfsvoering van elektrische installaties - Laagspanning. Bedrijfsvoering omvat het gebruik, het onderhoud, de inspectie en het beheer van installaties en arbeidsmiddelen, en werken aan, met of bij een installatie. De norm geldt tot 1000 volt wisselspanning en 1500 volt gelijkspanning, voor de vaste installatie van een gebouw of fabriek én voor elektrische arbeidsmiddelen zoals gereedschap en verlengsnoeren.

NEN 3140 is gebaseerd op de Europese norm NEN-EN 50110-1. De Nederlandse norm neemt de Europese bepalingen over en vult ze aan, zodat alle relevante eisen voor laagspanning in één document staan. Voor hoogspanning geldt NEN 3840. Ook middenspanning, zoals een eigen 10 kV-ruimte, is voor de wet hoogspanning. NEN 1010 gaat over de aanleg van een installatie, NEN 3140 over het veilig beheren van een installatie die er al staat.

NEN 3140 geldt in Nederland; andere landen hebben hun eigen keuringsregels. NEN wijst er zelf op dat gereedschap dat volgens NEN 3140 is gekeurd en daarna in Duitsland wordt gebruikt, volgens de Duitse regels moet worden gekeurd.

De geldende uitgave is NEN 3140:2011+A3:2019. Van een nieuwe uitgave is in 2026 een ontwerp verschenen; tot die definitief is, werk je met de uitgave van 2019.

Is een NEN 3140-keuring verplicht?

Niet letterlijk. NEN 3140 is een norm, geen wet, en de wet noemt hem niet. Het Arbobesluit stelt wel eisen waar een periodieke inspectie de logische invulling van is:

  • Artikel 3.4 (wettekst): elektrische installaties zijn zo ontworpen, aangelegd en onderhouden dat veilig gebruik zo goed mogelijk is gewaarborgd, met actuele schema's (kleine laagspanningsinstallaties uitgezonderd).
  • Artikel 3.2: beschermende voorzieningen worden regelmatig gecontroleerd en gebreken zo snel mogelijk hersteld.
  • Artikel 3.5: elektrotechnisch werk dat gevaar kan opleveren, doen deskundige, voldoend onderrichte en daartoe bevoegde werknemers.
  • Artikel 7.4a: arbeidsmiddelen die kunnen verslechteren, worden zo vaak gekeurd als nodig is, door een deskundige, met schriftelijke bewijsstukken op de arbeidsplaats.

NEN zegt het zelf zo: strikt genomen is het toepassen van NEN 3140 niet verplicht, maar werkgevers kunnen er niet onderuit. Je mag de zorgplicht ook anders invullen, maar na een incident moet je dan aantonen dat je eigen aanpak volstaat. De Nederlandse Arbeidsinspectie noemt NEN 3140 in haar inspectiemodule de stand van de wetenschap; afwijken mag als je een vergelijkbaar veiligheidsniveau haalt. Ziet een inspecteur tekortkomingen aan een installatie, dan kan hij naar het inspectierapport vragen. Welke keuringen daarnaast gelden, lees je in wettelijke keuringen.

Installatie of arbeidsmiddel: wat wordt er gekeurd?

NEN 3140 kent twee soorten objecten. De installatie is wat vast is aangelegd; een arbeidsmiddel is een machine, apparaat of stuk gereedschap dat je op de installatie aansluit.

Elektrische installatieElektrisch arbeidsmiddel
VoorbeeldenHoofdverdeler, onderverdelers, kabels, wandcontactdozen, verlichtingBoormachine, haakse slijper, verlengsnoer, kabelhaspel, acculader
Wettelijke basisArbobesluit art. 3.4, met 3.2 voor controle en herstelArbobesluit art. 7.4a (keuren) en 7.5 (onderhoud)
Wat er gebeurtVisuele inspectie en meten en beproeven, voor eindgroepen eventueel met een steekproefVisuele controle en metingen per apparaat: goedgekeurd of afgekeurd
Hoe vaakTermijn op basis van risico, vastgelegd door de installatieverantwoordelijkeZo vaak als nodig, met eens per jaar als ondergrens

Bij de installatie gaat de inspecteur na of ze nog voldoet aan de veiligheidseisen waaronder ze is aangelegd. Hij kijkt naar beschadigingen, te zware zekeringen en de schema's, en meet onder meer de beschermingsleidingen, de isolatieweerstand, de aardverspreidingsweerstand en de werking van de aardlekschakelaars.

Bij een arbeidsmiddel kijkt de keurder naar behuizing, snoer en stekker en meet hij onder meer de beschermingsleiding (bij apparaten met randaarde), de isolatieweerstand en de lekstroom. Het gaat om elektrische veiligheid: of het apparaat goed werkt, zegt de keuring volgens NEN niet.

Voor het periodiek beproeven van elektrische apparatuur bestaat sinds 2020 ook de Europese norm EN 50699, naast de eisen die NEN 3140 zelf stelt. Laat in het rapport zetten volgens welke norm is gekeurd.

Hoe vaak moet je keuren?

Voor installaties noemt de wet geen termijn, en NEN 3140 laat die afhangen van de risico's. Volgens de Arbeidsinspectie legt de installatieverantwoordelijke met redenen vast wat er wanneer wordt geïnspecteerd. Dat hangt af van de omgeving (stof, vocht, trillingen), het gebruik, de leeftijd en staat van de installatie en eerdere bevindingen. Een bijlage van NEN 3140 geeft een rekenmethode met weegfactoren voor de termijn, en een andere bijlage een methode voor de omvang van een steekproef. In de praktijk kom je voor installaties in een gewone omgeving termijnen van rond de vijf jaar tegen, en kortere bij een zware omgeving of een oude installatie. Voor de visuele inspectie geldt sinds 2019: de installatieverantwoordelijke legt vast hoe vaak die plaatsvindt, en is er niets vastgelegd, dan blijft het eens per jaar.

Voor arbeidsmiddelen zegt artikel 7.4a: zo vaak als nodig is om de goede staat te waarborgen. Volgens de toelichting op het Arbobesluit kun je daarbij eens per jaar als ondergrens aanhouden; bij intensief gebruik of in een zware omgeving keur je vaker. Na een uitzonderlijke gebeurtenis, zoals een wijziging, een ongeval of lange tijd buiten gebruik, keur je opnieuw.

Wie mag een NEN 3140-keuring uitvoeren?

Iemand die daarvoor deskundig en aangewezen is, of je die nu inspecteur of keurmeester noemt. De wet vraagt deskundigheid (art. 7.4a en 3.5); NEN 3140 werkt dat uit in rollen. De werkgever, of wie hij die taak geeft, wijst mensen schriftelijk aan, met de installaties en het werk waarvoor de aanwijzing geldt. Volgens NEN kan een aanwijzing niet alleen op een gevolgde opleiding rusten: ervaring en de omstandigheden van het werk tellen minstens zo zwaar.

RolWie is hetRol bij inspecties en keuringen
Installatieverantwoordelijke (IV)Verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van de installatieLegt met redenen vast wat en wanneer wordt geïnspecteerd en bewaakt dat gebreken worden afgehandeld
Werkverantwoordelijke (WV)Verantwoordelijk voor de leiding en het veilige verloop van het werkBereidt werk voor, zoals metingen in een verdeler, en zorgt dat het veilig verloopt
Vakbekwaam persoon (VP)Kan door opleiding en ervaring zelfstandig gevaren inschatten en maatregelen nemenInspecteert, meet en herstelt binnen zijn aanwijzing
Voldoende onderricht persoon (VOP)Is geïnstrueerd voor specifieke taken, hun risico's en de maatregelenDoet alleen de taken die in zijn aanwijzing staan, zo nodig onder toezicht
LeekNiet elektrotechnisch deskundig en niet aangewezenWerkt niet aan de installatie, tenzij een bevoegde die spanningsloos en veilig heeft gemaakt

De inspectie van een installatie vraagt een vakbekwaam persoon met ervaring in inspecteren en meten. Elektrische arbeidsmiddelen keurt iemand die voor die metingen is opgeleid en daarvoor is aangewezen; of dat bij een VOP in de aanwijzing past, beoordeelt de werkgever.

Eigen mensen of een inspectiebedrijf: de werkgever kiest, en de verantwoordelijkheid blijft bij hem. Bij een SCIOS-gecertificeerd bedrijf kun je de bevoegdheid van de inspecteur op de site van SCIOS nakijken.

Wat staat er in een keuringsrapport?

Let erop dat het rapport in elk geval dit vermeldt:

  • welke installatie of welke arbeidsmiddelen zijn geïnspecteerd, en wat niet;
  • de datum, de inspecteur, de meetmiddelen en de meetwaarden per verdeler of apparaat;
  • per gebrek de plek (verdeler en groep), een omschrijving, een foto en de ernst;
  • bij arbeidsmiddelen per apparaat: goedgekeurd of afgekeurd.

Vraag de inspecteur gebreken, die hersteld moeten worden, te scheiden van aanbevelingen. Spreek af dat hij een gevaarlijke situatie, zoals aanraakbare delen onder spanning, direct meldt, zodat je het installatiedeel meteen veilig kunt stellen.

Een elektrisch arbeidsmiddel moet aantoonbaar zijn goedgekeurd voor gebruik. Hoe je dat aantoont, schrijft de norm niet voor; een officiële NEN 3140-keuringssticker bestaat niet. Een label met de volgende keuringsdatum is een gangbare manier. Bewaar rapporten bij de asset, zoals beschreven in technische documentatie beheren.

Wat betekent een NEN 3140-certificaat?

Met een NEN 3140-certificaat bedoelen mensen een van drie dingen:

  1. Een opleidingscertificaat. Na een training voor bijvoorbeeld VOP of VP krijg je een certificaat van deelname. Volgens NEN heeft dat zelf geen geldigheidsduur, en het is geen aanwijzing: die geeft de werkgever.
  2. Een bewijs van keuring. Voor een installatie is dat het inspectierapport, voor een arbeidsmiddel het keuringsoverzicht of een label. NEN geeft zelf geen NEN 3140-keuringscertificaten uit.
  3. Een certificaat van het inspectiebedrijf. Een inspectiebedrijf kan gecertificeerd zijn volgens de SCIOS-regeling, onder toezicht van een certificerende instelling.

NEN 3140, SCIOS Scope 8 en Scope 10: wat is het verschil?

SCIOS beheert een certificatieregeling voor inspectiebedrijven, met voor elektrisch materieel onder meer deze scopes:

  • Scope 8, elektrische installaties. Scope 8 PI is de periodieke inspectie volgens NEN 3140. Scope 8 EBI is de inspectie na oplevering of voordat je een pand betrekt, gebaseerd op NEN 1010 deel 6.
  • Scope 9, elektrische arbeidsmiddelen, ook op basis van NEN 3140.
  • Scope 10, elektrisch materieel op brandrisico, volgens NTA 8220. Brandverzekeraars kunnen deze inspectie door een gecertificeerd bedrijf als polisvoorwaarde stellen.

Het verschil zit in het doel. Een NEN 3140-inspectie, al dan niet onder Scope 8 of 9, gaat over veilig gebruik en het voorkomen van letsel. Scope 10 kijkt naar brandrisico; daarvoor is een inspectie met NEN 3140 als uitgangspunt volgens SCIOS onvoldoende. Een NEN 3140-inspectie hoeft niet door een gecertificeerd bedrijf te gebeuren; certificatie legt wel eisen aan werkwijze en inspecteurs vast. Kijk in je polis welke inspectie je verzekeraar vraagt.

Zo organiseer je NEN 3140-keuringen in je onderhoud

Behandel de keuringen als een kringloop van vijf stappen, elk met een eigenaar.

De NEN 3140-keuring als kringloop van vijf stappen: inventariseren, inspecteren, rapporteren, herstellen en opnieuw plannen, met per stap wie de rol heeft. Een gevaarlijke situatie meldt de inspecteur direct, zodat je meteen veilig kunt stellen.NEN 3140installaties enarbeidsmiddelenInventariserenalles in één overzichtIV legt termijn en reden vast1Inspecterenvisueel, meten en beproevenVP of aangewezen keurder2Rapporterenmeetwaarden, gebreken en ernstRapport naar de IV3Herstellenwerkorder, nameten, aftekenenVP herstelt, IV ziet toe4Opnieuw plannentermijn bijstellen op de bevindingenIV, met onderbouwing5volgende rondeGevaarlijke situatie?direct melden en veilig stellen
De NEN 3140-keuring als kringloop van vijf stappen: inventariseren, inspecteren, rapporteren, herstellen en opnieuw plannen, met per stap wie de rol heeft. Een gevaarlijke situatie meldt de inspecteur direct, zodat je meteen veilig kunt stellen.
  1. Inventariseren. Zet alle installaties en arbeidsmiddelen in één overzicht: verdelers als positie in je assetregister, gereedschap per stuk met een eigen nummer. De IV legt per object de termijn vast, met de reden.
  2. Inspecteren. Neem elke inspectie op als terugkerende taak in je onderhoudsplan. Spreek af welke groepen uit mogen en regel het veiligstellen bij metingen; zie veilig onderhoud met LMRA, LOTO en werkvergunning.
  3. Rapporteren. Het rapport gaat naar de IV. Zet elke bevinding apart, zoals beschreven in onderhoud uitbesteden.
  4. Herstellen. Maak per gebrek een werkorder met een termijn die past bij de ernst. Een VP herstelt, meet na en tekent af; de IV ziet toe dat elk gebrek wordt afgehandeld. Een afgekeurd arbeidsmiddel gaat uit gebruik tot het is gerepareerd en opnieuw gekeurd.
  5. Opnieuw plannen. Kijk na elke ronde of de termijn nog klopt. Komen gebreken terug, dan kort je hem in; blijft een installatie jaren foutloos, dan kan de IV de termijn met onderbouwing verlengen.

Hoe een terugkerende ronde eruitziet die zelf de werkorder aanmaakt, zie je bij onderhoudsrondes.

Voorbeeld: hoofdverdeler, onderverdelers en een gereedschapsrek

Bij een metaalbedrijf voedt hoofdverdeler HV-01 vier onderverdelers: OV-01 in hal A, OV-02 in de stoffige slijperij in hal B, OV-03 in de werkplaats en OV-04 in het kantoor. De installatie is twintig jaar oud. In de werkplaats hangt een rek met 24 arbeidsmiddelen: 20 stuks gereedschap en verlengsnoeren, en 4 kabelhaspels die ook in hal B worden gebruikt. De IV legt dit plan vast:

ObjectWatTermijn in dit voorbeeldWaarom
HV-01 en OV-01 t/m OV-04Visuele inspectieElk jaarGebreken in de stoffige hal B snel zien
HV-01 en OV-01 t/m OV-04Meten en beproeven, eindgroepen met een steekproefElke drie jaarInstallatie van twintig jaar, stof in hal B
20 stuks gereedschap en verlengsnoerenKeuring per stukElk jaarOndergrens uit de toelichting, normaal gebruik
4 kabelhaspelsKeuring per stukElk halfjaarZwaar gebruik in hal B

Bij de meetronde in maart vindt de inspecteur vier punten:

  • OV-03: een afdekplaat ontbreekt en delen onder spanning zijn aanraakbaar. De inspecteur meldt dit direct; een VP plaatst dezelfde dag een afscherming.
  • OV-02: een aardlekschakelaar schakelt bij de test niet af. Ernstig: vervangen binnen een week en opnieuw meten.
  • OV-04: het groepenschema klopt niet meer na een verbouwing. Bijwerken binnen een maand, want artikel 3.4 vraagt actuele schema's.
  • Aanbeveling: stof in de kabelgoten van hal B, schoonmaken bij de volgende onderhoudsstop.

Bij de keuring van het rek worden 2 van de 24 stuks afgekeurd: een haakse slijper met een beschadigd snoer en een kabelhaspel waarvan de beschermingsleiding een te hoge weerstand heeft. Ze gaan met een label afgekeurd uit het rek: de haspel wordt vervangen, de slijper krijgt een nieuw snoer en wordt opnieuw gekeurd.

Zes weken later loopt de IV de lijst na: elk gebrek is afgetekend, met een foto of meetwaarde. Omdat twee gebreken met hal B te maken hebben, kijkt hij na de volgende ronde of de termijnen daar korter moeten.

Veelgestelde vragen

Wat betekenen VP en VOP bij NEN 3140?

VP staat voor vakbekwaam persoon: iemand die zelfstandig de gevaren van elektriciteit kan inschatten en maatregelen kan nemen. VOP staat voor voldoende onderricht persoon: iemand die is geïnstrueerd voor specifieke taken. Beide rollen krijg je met een schriftelijke aanwijzing van je werkgever.

Mag je elektrisch gereedschap zelf keuren?

Ja, als de keurder deskundig is. Een eigen medewerker kan het, als hij is opgeleid voor de metingen, met een geschikt meetinstrument werkt en hiervoor is aangewezen. Leg de resultaten per apparaat vast: de bewijsstukken horen op de arbeidsplaats.

Hoe lang is een NEN 3140-keuring geldig?

Er is geen vaste geldigheid. Een keuring laat zien dat iets op die dag in orde was en geldt tot de volgende vastgelegde datum, zolang er niets gebeurt. Valt een apparaat of raakt een snoer beschadigd, dan beoordeel je het opnieuw.

Wat is het verschil tussen NEN 3140 en NEN 1010?

NEN 1010 bevat de eisen voor de aanleg van een laagspanningsinstallatie, met de inspectie bij oplevering. NEN 3140 gaat over de bedrijfsvoering daarna: veilig werken, bedienen en periodiek inspecteren.

Klaar voor meer grip op je onderhoud?

Plan een demo op maat. We laten zien hoe TimeQeeper past op jouw machines, werkwijze en team, en nemen snel contact op.

We gebruiken functionele opslag en cookieloze statistieken. Met jouw toestemming meet LinkedIn bezoeken en demoaanvragen en kunnen we relevante advertenties tonen. LinkedIn kan deze gegevens aan je profiel koppelen.

Functioneel en cookieloze statistieken
Altijd beschikbaar
LinkedIn-marketing
Uitgeschakeld

Je keuze geldt 180 dagen. Weigeren heeft geen invloed op de website of je demoaanvraag. Je kunt je keuze hier op elk moment wijzigen.

PrivacyverklaringCookieverklaring